ฝาดชอบทางสมาน    หวานซึบซาบไปตามเนื้อ
เมาเบื่อแก้พิษต่าง ๆ       ขมแก้ทางโลหิตและดี
รสมันบำรุงหัวใจ         เค็มซึมซาบตามผิวหนัง
เปรี้ยวแก้ทางเสมหะ            เผ็ดร้อนแก้ทางลม

เมื่อธาตุทั้งสี่ในร่างกายสมดุลย์ บุคคลจะไม่ค่อยเจ็บป่วย หากขาดความสมดุลมักจะเกิดความเจ็บป่วยด้วยโรคที่เกิดจาก จุดอ่อน
ด้านสุขภาพของแต่ละคนตามเรือนธาตุุที่ขาดความสมดุลย์
ดังนั้นเพื่อเป็นการป้องกันปัญหาความเจ็บป่วยที่อาจเกิดขึ้นสิ่งที่สามารถช่วยได้ระดับหนึ่งในเบื้องต้นคือ พฤติกรรมการบริโภค
อาหารของแต่ละคนในชีวิตประจำวัน โดยใขรสของอาหารคุณลักษณะที่เป็นยามาปรับ สมดุลของร่างกายเพื่อป้องกันความเจ็บป่วย
จะได้รู้อย่างไรว่าเป็นคนธาตุอะไร มีจุดอ่อนด้านสุขภาพด้วยโรคอะไร และควรจะรับประทานอาหารอย่างไร ให้ตรงกับธาตุ
เจ้าเรือนของตนสามารถอ่านได้จากอาหาร สมุนไพรประจำธาตุด้งต่อไปนี้

ธาตุดิน
ธาตุดิน คือ คนที่เกิดเดือน 11, 12, 1 หรือ พฤศจิกายน ธันวาคม มกราคม
ลักษณะรูปร่าง
รูปร่างสูงใหญ่ ผิวค่อนข้างคล้ำผมดกดำ กระดูกใหญ่ ข้อกระดูกแข็งแรง น้ำหนักตัวมาก ล่ำสัน เสียงดังหนักแน่น
ควรรับประทานอาหารรส
ฝาด หวาน มัน และเค็ม
ตัวอย่างผลไม้
มังคุด ฝรั่งฟักทอง เผือก ถั่วต่าง ๆ เงาะ หัวมันเทศ
ตัวอย่างผักพื้นบ้าน
ผักกระโดน กล้วยดิบ ยอดมะม่วงหิมพานต์ ยอดมะยม สมอไทย กระถินไทย กระโดนบก กระโดนน้ำ
ผักหวาน ขุ่นอ่อน สะตอ ผักโขม โสน ขจร ยอดฟักทอง ผักเซียงดา ลูกเหนียงนก บวบเหลี่ยม บวบงู บวบหอม
ตัวอย่างเมนูอาหาร
ผักกูดผัดน้ำมันงา ดอกงิ้วทอดไข่ แกงป่า กล้วยดิบ คั่วขนุน สะตอผัดกุ้ง สมอไทย ผัดน้ำมันหอย
ตัวอย่างอาหารว่าง
เต้าส่วน วุ้นกะทิ กล้วยบวชชี แกงบวดฟักทอง ตะโก้เผือก
ตัวอย่างเครื่องดื่ม
น้ำอ้อย น้ำมะพร้าว น้ำตาลสด น้ำมะตูม นมถั่วเหลือง น้ำแคนตาลูป น้ำส้ม น้ำฝรั่ง น้ำลูกเดือย น้ำข้าวโพด น้ำแห้ว น้ำฟักทอง
เกร็ดความรู้
ผู้มีธาตุเจ้าเรือนเป็นธาตุดิน มักจะไม่ค่อยเจ็บป่วยเพราะตุดินเป็นที่ตั้งของกองธาตุ
ธาตุน้ำ
คือ คนที่เกิดเดือน 8, 9, 10 หรือ สิงหาคม กันยายน ตุลาคม
ลักษณะรูปร่าง
รูปร่างสมบรูณ์ สมส่วน ผิวพรรณสดใส เต่งตึง ตาหวาน น้ำในตามาก ท่าทางเดินมั่นคง ผมดกดำงาม ทนหิว ทนร้อน
ทนเย็นได้ดี เสียงโปร่ง ความรู้สึกทางเพศดี อากัปกิริยามักเฉื่อย และค่อนข้างเกียจคร้าน ควรรับประทานอาหาร เปรี้ยว และขม
ตัวอย่างผลไม้
มะนาว ส้ม สับปะรด มะเขื่อเทศ มะยม มะกอก มะดัน กระท้อน
ตัวอย่างผักพื้นบ้าน
ขี้เหล็ก แคบ้าน ชะมวง ผักติ้ว ยอดมะกอก ยอดมะขาม มะอึก มะเขือเครือ สะเดาบ้าน มะระขี้นก มะระจีน มะแว้ง ใบยอ
ตัวอย่างเมนู
แกงขี้เหล็กปลาย่าง แกงส้มดอกแค แกงอ่อม มะระขี้นก ผัดมะระใส่ไข่ ห่อหมกใบยอ แกงป่าสะเดาใส่ปลาหมอ แกงป่า สะเดาปิ้ง
ต้มโคล้งยอดมะขาม ใบยอผัดน้ำมันหอยใส่หมูบด
ตัวอย่างอาหารว่าง
มะยมเชื่อม สับปะรดกวน กระท้อน ลอยแก้ว มะม่วงน้ำปลาหวาน มะม่วงกวน
ตัวอย่างเครื่องดื่ม
น้ำมะนาว น้ำใบบัวบก น้ำมะเขือเทศ น้ำมะขาม น้ำสับปะรด น้ำกระเจี๊ยบ มะเฟือง
เกร็ดความรู้
ผู้ที่มาตุเจ้าเรือนเป็นธาตุน้ำ ในช่วงอายุแรกเกิด – 16 ปีมักจะมีอาการเป็นหวัดคัดจมูก ตาแฉะ ในฤดูหนาว จะเจ็บป่วยง่ายเพราะ
ธาตุน้ำกำเริบ

ธาตุลม
คือคนที่เกิดเดือน 5, 6, 7 หรือ พฤษภาคม มิถุนายน กรกฎาคม
ลักษณะรูปร่าง
ผิวหนังแท้หยาบกร้าน รูปร่างโปร่ง ผอมบาง ข้อกระดูก มักลั่นเมื่อ เคลื่อนไหว ขี้อิจฉา ขี้ขลาด รักง่ายหน่ายเร็ว ทนหนาวไม่ค่อยได้ นอนไม่ค่อยหลับ ช่างพูด เสียงต่ำ ออกเสียงไม่ชัดเจน ความรู้สึก ทางเพศไม่ค่อยดี
ควรรับประทานอาหารรส
เผ็ดร้อน
ตัวอย่างผลไม้ – ตัวอย่างผักพื้นบ้าน
ขิงข่า ตะไคร้ กระชาย พริกไทย กระทือ ดอกกระเจียว ขมิ้นชัน ผักคราด ช้าพลู ผักไผ่ พริกขี้หนูสด สะระแหน่ หูเสือ ผักแขยง
ผักชีลาว ผักชีล้อม ยี่หร่า สมอไทย กานพลู
ตัวอย่างเมนูอาหาร
แกงปลาดุกใส่กระทือ ต้มข่าไก่ ต้มยำกุ้ง แกงหอยขมใส่ใบช้าพลู สมอไทยทุบ ๆ ผัดน้ำมันพืช สมอไทย จิ้มน้ำพริก
ตัวอย่างอาหารว่าง
บัวลอยน้ำขิง เต้าฮวย เต้าทึง มันต้มขิง ถั่วเขียว ต้มขิง เมื่ยงคำ
ตัวอย่างเครื่องดื่ม
น้ำขิง น้ำตะไคร้ น้ำข่า น้ำก้านพลู
เกร็ดความรู้
ผู้ที่มาตุเจ้าเรือนเป็นธาตุลม ในช่วงอายุ 32 ปีขึ้นไป มักจะมี อาการเวียนหัว หน้ามืด เป็นลมง่าย ในฤดูฝน จะเจ็บป่วยง่าย เพราะธาตุลมกำเริบ
ธาตุไฟ
คือ คนที่เกิดเดือน 2, 3, 4 หรือ กุมภาพันธ์ มีนาคม เมษายน
ลักษณะรูปร่าง
มักขี้ร้อน ทนร้อนไม่ค่อยได้ หิวบ่อย กินเก่ง ผมหงอกเร็ว มักหัวล้าน ผิวหนังย่น ผม ขน และหนวดอ่อนนิ่ม ไม่ค่อยอดทนใจร้อน ข้อกระดูกหลวม
มีกลิ่นปากกลิ่นตัวแรง ความต้องการทางเพศปานกลาง
ควรรับประทานอาหารรส
ขม เย็น และจืด
ตัวอย่างผลไม้
แตงโม มันแกว พุทรา แอปเปิ้ล
ตัวอย่างผักพื้นบ้าน
ผักบุ้ง ตำลึง ผักกระเฉด ผักกระสัง สายบัว ผักกาดจีน ผักกาดนา ผักกาดนกเขา มะระ ผักปรัง มะรุม มะเขือยาว ผักหนาม ยอดมันเทศ กระเจี๊ยบมอญ
สะเดา ยอดฟักทอง หยวกกล้วย หม่อน มะเขือยาว กุ้ยช่าย ตัวอย่างเมนูอาหาร ผัดผักบุ้ง แกงจืดตำลึง ผัดสายบัวใส่พริก แกงส้มมะรุม แกงคูน
แกงจืดมะระ แกงส้มหยวกกล้วยใส่ปลาช่อน ยำผักกะเฉด ผักหนามผัดน้ำมันหอย ตัวอย่างอาหารว่าง ซาหริ่ม ไอศกรีม น้ำแข็งใส ตัวอย่างเครื่องดื่ม
น้ำแตงโมปั่น น้ำใบเตย น้ำเก็กฮวย
เกร็ดความรู้
ผู้ที่มีธาตุเจ้าเรือนเป็นธาตุไฟ ในช่วงอายุ 16-32 มักจะหงุดหงิดง่าย อารมณ์เสียบ่อย เป็นคนเจ้าอารมณ์ในฤดูร้อน จะเจ็บป่วยง่ายอาจเป็น ไข้ตัวร้อนได้ง่าย เพราะธาตุไฟกำเริบ

แหล่งที่มา http://ittm.dtam.moph.go.th/data_articles/tard.htm

1. น้ำมันไม้แดง,ไม้พะยูง(Rosewood oil)
•    แก้สิว(Anti acne)
•    แก้โรคผิวหนัง(Dermatitis) แก้แผลเป็น
•    สำหรับผิวแพ้ง่าย (Skin Care : Sensitive)
•    บรรเทาอาการหวัด/ไอ/ลดไข้(Cold/Coughs/Fever)
•    บรรเทาอาการปวดศีรษะ(Headaches)
•    ลดอาการอ่อนเพลีย/ล้า(Fatigue)
•    ลดอาการตึงเครียด(Cold)

2. น้ำมันพิมเสนต้น(Patchouli oil)
•    แก้สิว(Anti acne) , ลดอากรอักเสบ,ฆ่าเชื้อ(Anti-inflammatory, Antiseptic)
•    แก้รังแค(Antidandruff), แก้โรคผิวหนัง(Dermatitis) ,บำรุงผม(Hair care)
•    ไล่แมลง(Insect Repellent)
•    บรรเทาอาการเครียด(Anti stress)
•    ลดอาการหดหู่(Antidepressant) ,กระตุ้นระบบประสาท(Stimulant)

3. น้ำมันไพล(Plai oil)
•    ฆ่าเชื้อ(Antiseptic)
•    ช่วยแก้ปัญหาระบบย่อยอาหาร(Digestive Problems)
•    บรรเทาอาการวิงเวียน/เมารถ/เรือ/เครื่องบิน(Nausea/Travel sick)

4. น้ำมันแฝกหอม(Vetiver oil)
•    แก้สิว/ปัญหาผิวมัน(Skin care)
•    แก้ข้อติด/ปวดกล้ามเนื้อ(Circulation/Muscles and joints)
•    นอนไม่หลับ(Nevus system)

5. น้ำมันกระดังงา(Ylang ylang oil)
•    ลดความท้อแท้หดหู่/(Depression)
•    ลดอาการอ่อนเพลีย(Fatigue)
•    ช่วยเรื่องความดันโลหิตสูง(High Blood Pressure)
•    บรรเทาอาการนอนไม่หลับ(Insomnia)
•    ลดอาการตึงเครียด/กดดัน(Stress/Tense)

6. . น้ำมันเจอราเนี่ยม (Geranium oil)
•    ช่วยเรื่องความดันโลหิตสูง(High Blood Pressure)
•    บรรเทาอาการนอนไม่หลับ(Insomnia)
•    ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ(Muscle Relaxing)

7. น้ำมันลาเวนเดอร์(Lavender oil)
•    แก้น้ำกัดเท้า(Athlete’s Foot)
•    บรรเทาอาการเมาค้าง(Hangover)
•    บรรเทาหลอดลมอักเสบ/แก้หวัด/ไซนัส(Bronchitis/Clod/)
•    บรรเทาอาการนอนไม่หลับ(Insomnia)
•    ช่วยเรื่องความดันโลหิตสูง(High Blood Pressure)
•    แก้ปวดเมื่อย(Muscle aches)
•    ลดความตึงเครียด/กดดัน(Stress/Tense)

8. น้ำมันกำยาน(Benzion oil)
•    ลดอาการอักเสบ(Anti-Inflammatory)
•    ลดการอ๊อกซิไดซ์(Antioxidant)
•    ฆ่าเชื้อ(Antiseptic) ,เป็นยาฝาดสมาน(Astringent)
•    แก้หืดหอบ,บรรเทาอาการปวดตามข้อ(Arthritis,Gout,Rheumatism)
•    ลดความตึงเครียด(Tension/Stress)

9. น้ำมันตะไคร้บ้าน(Lemongrass)
•    ช่วยผ่อนคลายความเครียด(Stress)
•    ลดความท้อแท้หดหู่(Depression)
•    บรรเทาอาการปวดศีรษะ/ลดไข้(Headaches/Fever)
•    ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ(Muscle Relaxing)

10. น้ำมันตะไคร้หอม(Citronella)
•    ไล่ยุง/แมลง(Insect Rapellent)
•    บรรเทาอาการหวัด(Colds)
•    บรรเทาอาการปวดศีรษะ/ไมเกรน(Headaches/Migraine)
•    ลดอาการอ่อนเพลีย/ล้า(Fatigue)

11. น้ำมันมะนาวฝรั่ง(Lemon oil)
•    ฆ่าเชื้อ(Antiseptic)
•    ไทฟอยด์(Typhoid)
•    ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ(Muscle Relaxing)

12. น้ำมันมะนาวไทย(Lime  oil)
•    ฆ่าเชื้อ(Antiseptic)
•    ไทฟอยด์(Typhoid)
•    ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ(Muscle Relaxing)

13. น้ำมันดอกส้ม(Neroli)
•    ขจัดความกังวล/ท้อแท้หดหู่(Anxiety/Depression)
•    บรรเทาอาการนอนไม่หลับ(Insomnia)
•    ปัญหาหย่อนสมรรถภาพ(Low Sex Drive)
•    เหมาะสำหรับผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน (Menopausal Problems)

14. น้ำมันมะกรูดไทย(Thai Bergamot oil)
•    ขจัดความวิตกกังวล(Anxiety)
•    ลดความท้อแท้หดหู่(Depression)
•    ช่วยให้ผมขึ้น(Hair Growth)
•    ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ(Muscle Relaxing)

15. น้ำมันใบมะกรูด(Petitgrain oil)
•    แก้สิว(Acne) ,ฆ่าเชื้อ(Antiseptic)
•    แก้ผิวมันและผมมัน(Greasy skin and hair)
•    บรรเทาอาการนอนไม่หลับ(Insomnia)
•    ลดอาการตึงเครียด(Stress) ,กระตุ้นระบบประสาท(Stimulant nervous)

16. น้ำมันเปลือกส้ม(Orange Peel oil)
•    ช่วยผ่อนคลายความเครียด(Stress)
•    ลดอาการอ่อนเพลีย(Fatigue)
•    บรรเทาอาการนอนไม่หลับ(Insomnia)
•    แก้ปวดเมื่อย(Muscle aches)

17. น้ำมันมินท์(Mint oil)
•    บรรเทาอาการหวัด/ลดไข้(Cold/Fever)
•    ช่วยผ่อนคลายความเครียด(Stress)
•    บรรเทาอาการปวดศีรษะ/ไมเกรน(Headaches/Migraine)

18.  น้ำมันเปปเปอร์มิ้นต์ (Peppermint)
•    แก้สิว(Anti acne),แก้โรคผิวหนัง(Dermatitis),แก้แผลเป็น
•    แก้ปวดฟัน(Toothache)
•    ช่วยแก้ปัญหาระบบย่อยอาหาร(Digestive Problems)
•    บรรเทาอาการวิงเวียน/เมารถ/เรือ/เครื่องบิน(Nausea/Travel sick)
•    บรรเทาอาการปวดศีรษะ(Headaches)
•    ลดอาการอ่อนเพลีย/ล้า(Fatigue) แก้ปวดกล้ามเนื้อ(Muscle Relaxing)
•    แก้ปวดกล้ามเนื้อ(Muscle Relaxing)
•    บรรเทาหลอดลมอักเสบ/แก้หวัด/ไซนัส(Bronchitis/Clod/)

19. น้ำมันส้มแมนดาริน(Mandarin oil)
•    ลดความท้อแท้หดหู่(Depression)
•    บรรเทาอาการนอนไม่หลับ(Insomnia)
•    เหมาะสำหรับผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน(Menopausal Problems)

20. น้ำมันโหระพา(Sweet Basil oil)
•    แก้ปวดฟัน(Toothache)
•    แก้ไอ(Coughs)
•    ลดอาการหดหู่(Antiseptic)
•    ฆ่าเชื้อ(Antiseptic)
•    กระตุ้นการไหลเวียนของโลหิต(Stimulate Blood Circulation)

21. น้ำมันกระเพรา(Holy Basil oil)
•    บรรเทาอาการท้องเสีย(Anti diarrheal)
•    ฆ่าเชื้อ(Antiseptic)
•    ละลายไขมัน(Emulsified fat)

22. น้ำมันขมิ้น(Turmeric)
•    ฆ่าเชื้อ(Antiseptic),ป้องกันแผลติดเชื้อ(Infected Wounds)
•    ช่วยแก้ปัญหาระบบย่อยอาหาร(Digestive Problems)
•    คลายความปวดเมื่อย(Muscle Aches)
•    บรรเทาอาการเมารถ/เมาเรือ/เมาเครื่องบิน
•    (Travel sick/seasick), แก้วิงเวียน(Nausea)

23. น้ำมันมะลิ(Jasmine oil)
•    ลดความท้อแท้หดหู่(Depression)
•    บรรเทาอาการปวดศีรษะ(Headaches)
•    บรรเทาอาการนอนไม่หลับ(Insomnia)
•    ปัญหาหย่อนสมรรถภาพ(Low Sex Drive)
•    เหมาะสำหรับผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน(Menopausal Problems)

24. น้ำมันทีทรี(Tea Tree oil)
•    แก้น้ำกัดเท้า(Athele’s Foot)
•    บรรเทาหลอดลมอักเสบ/แก้หวัด(Bronchitis/Cold)
•    ช่วยเรื่องความดันโลหิตสูง(Hight Blood Pressure)
•    ป้องกันแผลติดเชื้อ(Infected Wounds)

25. น้ำมันโรสแมรี่(Rosemary oil)
•    บรรเทาหลอดลมอักเสบ/แก้หวัด(Bronchitis/Clod)
•    บรรเทาอาการเมาค้าง(Hangover)
•    บรรเทาอาการปวดศีรษะ(Headaches/Migraine)
•    บรรเทาอาการนอนไม่หลับ(Insomnia)
•    คลายความปวดเมื่อย(Muscle Aches)
•    ช่วยเรื่องความดันโลหิตต่ำ(Low Blood Pressure)

26. น้ำมันยูคาลิปตัส(Eucalyptus oil)
•    บรรเทาอาการหวัด/ไอ/ลดไข้(Cold/Coughs/Fever)
•    บรรเทาอาการปวดศีรษะ(Headaches)
•    ช่วยเรื่องความดันโลหิตต่ำ(Low Blood Pressure)
•    บรรเทาอาการกรน(Snoring)

27. น้ำมันขิง (Ginger oil)
•    แก้ปวดกล้ามเนื้อ(Muscle Relaxing) ,แก้การเมื่อยล้า(Stress)
•    แก้ปวดฟัน(Coughs)
•    ลดอาการตึงเครียด(Cold)

28. น้ำมันสนสองใบสามใบ(Pine needle oil)
•    แก้ปวดกล้ามเนื้อ(Muscle Relaxing) /แก้เครียด(Stress)
•    แก้หวัด/แก้ไอ/แก้เจ็บคอ(Cold/Coughs)

29. น้ำมันกานพลู(Clove oil)
•    แก้สิว(Anti acne)
•    ไล่แมลง(Insect Repellent)
•    แก้ปวดฟัน (Toothache)